Hittegolven bedreigen de gezondheid. Vooral ouderen betalen de zwaarste prijs. Niet omdat ze per se kwetsbaar zijn, maar omdat het beleid ouderen nog al te vaak onvoldoende beschermt, betrekt en ernstig neemt.

Dat maakt een nieuwe VN-conventie voor de mensenrechten van oudere personen zo belangrijk. De coronapandemie toonde pijnlijk aan hoe leeftijdsdiscriminatie en structurele uitsluiting tot ernstige mensenrechtenschendingen leiden. De klimaatcrisis versterkt die noodzaak nog. Bescherming, zorg, een veilige woonomgeving en maatschappelijke participatie zijn geen gunsten, maar rechten.

Een internationale conventie verankert die rechten en maakt ze juridisch afdwingbaar. Ouderen zijn volwaardige mensenrechtenhouders, met recht op waardigheid, autonomie en participatie.

Ageisme is een mensenrechtenprobleem

Ageisme is meer dan een verzameling stereotypen. We merken discriminatie in de huisvesting, op de arbeidsmarkt, in de zorgsystemen en in veel regelgeving. Al te vaak wordt over ouderen beslist zonder hen. Autonomie betekent zelf kunnen beslissen over je eigen leven, de eigen zorg. Participatie betekent niet alleen mogen meepraten, maar daadwerkelijk invloed hebben op het beleid. Het internationale kader voldoet niet. Daarom is een afzonderlijk, juridisch bindend instrument nodig. Alle ouderenorganisaties en mensenrechteninstituten stellen dat de bestaande mensenrechtenverdragen tekortschieten.

Genève beweegt. België blijft te voorzichtig

Na meer dan 15 jaar debat is de VN nu echt begonnen aan de voorbereiding van een nieuwe conventie. In februari 2026 startte de nieuwe intergouvernementele werkgroep in Genève; in juli volgde de eerste inhoudelijke onderhandelingsronde; in oktober staat een volgende sessie gepland.

Dit is een historische kans. Ouderen- en mensenrechtenorganisaties vragen een sterk, juridisch bindend instrument en volwaardige betrokkenheid bij de onderhandelingen.

Geen conventie over ouderen zonder ouderen aan tafel. Europa en België blijven vooralsnog voorzichtig. Tegen alle onderzoek en het hele middenveld in blijft België erbij dat de bestaande mensenrechteninstrumenten eigenlijk volstaan. Een aanvullend protocol bij bestaande verdragen acht België wel mogelijk. Dit is echt geen trekkersrol.

België moet kiezen: meelopen of leiderschap tonen

Het regeerakkoord zegt dat België de strijd tegen ageisme en leeftijdsdiscriminatie wil aangaan en zich engageert voor een internationale VN-conventie. Ons land blijft diplomatiek terughoudend. Ook de Vlaamse regering heeft een remmende invloed op het Belgische standpunt.

GroenPlus en een brede coalitie van ouderen- en mensenrechtenorganisaties pleiten samen met de Federale Adviesraad voor Ouderen, de Vlaamse Ouderenraad voor non-discriminatie, waardigheid, autonomie, participatie en afdwingbare rechten.

De bal ligt bij de politiek. België moet bondgenoten zoeken, de Europese terughoudendheid helpen doorbreken en in Genève zichtbaar kiezen voor een conventie. Het regeerakkoord wijst de richting. Laat de regering consequent handelen.

Het gaat om de samenleving die we willen, ook als we ouder worden.

Ouderen hebben geen behoefte aan medelijden. Ze hebben rechten. Laat België de politieke moed tonen om internationaal mee het voortouw te nemen.

Robert Crivit