Jongeren brengen het merendeel van hun tijd door op school. Ideaal zou dan ook zijn dat ze daar graag naartoe gaan. Dat is voor velen het geval, maar lang niet voor iedereen.Het lerarentekort, te volle klassen, de roep naar meer kennis en discipline doen daar zeker geen goed aan.

Jongeren zijn nog altijd leergierig, maar verwachten van de school veel meer dan kennis

Miranda Janssen is praktijklerares lassen in de pittige jaren van de 2^de graad en leerlingencoach in een middelbare school in Munsterbilzen. Het lerarenblad Klasse verkoos haar tot Leraar van het jaar 2026. Waarom?
“Ze combineert heldere instructie en sterke vakkennis met geduld en hoge verwachtingen waardoor elke leerling groeit”. Die typering vat kernachtig samen wat elke leerkracht in de klas hoopt te bereiken en waar elke leerling van droomt. Centraal staat een goede opleiding in een context van aandacht en waardering.

Goed onderwijs beoogt meer dan kennis die met orde en discipline wordt bijgebracht. Uiteraard blijven cognitieve en praktische vorming één van de belangrijkste doelstellingen in het onderwijs, maar ook ‘de slimste of handigste van de klas’ komt naar  school om vrienden te maken, zich veilig te voelen, niet gepest te worden, om af en toe een pluim te krijgen voor een juist antwoord, maar even goed voor een positieve inbreng in een groepswerk. De eenzijdige nadruk op cognitieve vorming gaat voorbij aan de complexiteit van het kind.

Mogen kinderen nog vrolijk spelen?

Onze vijfjarigen blinken uit in sociaal-emotionele vaardigheden, maar taal en rekenen blijven achter, wees een grootschalig OESOonderzoek kortgeleden uit.
Opvallend was de consternatie alom over de tekorten.
Vijfjarigen moesten in de toekomst beter leren tellen, taalvaardiger worden, over de Nijl in Egypte horen vertellen… De positieve score kreeg geen weerklank.
Nochtans stelt het rapport dat sociaal-emotionele vaardigheden op termijn onontbeerlijk zijn voor een goede taalvaardigheid en een groot empathisch vermogen. Hopelijk blijft die component in het kleuteronderwijs dus evenveel aandacht krijgen. En, mogen kinderen ook nog volop spelen zonder enig doel of nut en de wereld leren ervaren zonder prestatiedruk.

Cognitieve en affectieve vorming moeten in balans blijven wanneer kinderen ouder worden.

Orde en discipline kunnen daar zeker helpen, maar mogen geen doel op zich worden. Een warme schouderklop, een enthousiast compliment is wat iedereen uit zijn schoolleven blijft onthouden. Het vraagt wel veel inzicht en inzet van leerkrachten om iedereen op een positieve manier bij de les te houden.
Duidelijke regels zijn noodzakelijk, maar moeten hulpmiddelen blijven, zo niet keert discipline zich tegen het opzet van het onderwijs. Te veel jongeren hebben het niet gemakkelijk, zijn depressief, in paniek, verlaten de school zonder diploma. Een school is een wereld in het klein en daar zou iedereen aan zijn trekken moeten komen.

Wat heeft onze maatschappij nodig?

Mensen die zich goed voelen in hun omgeving, die zin hebben om zich te tonen met wat ze kunnen en zijn, die klaar staan om solidair te zijn met anderen. Net zoals de mens en de school, zit de wereld complex in elkaar. Kennis, efficiëntie en discipline zijn nodig, maar onvoldoende om hem draaiende te houden.

Misschien kan onze minister van onderwijs een grootse campagne lanceren om het onderwijs in een positief daglicht te stellen, door alle Miranda’s hun verhaal te laten vertellen?

Magda Wouters