Eerst het goede nieuws: in de eerste helft van dit jaar leverden wind en zon wereldwijd voor het eerst meer elektriciteit dan deze gewonnen uit steenkool. Dat blijkt uit cijfers van de internationale denktank  EMBER, actief in 6 continenten en 88 landen.

In vergelijking met vorig jaar steeg de wereldwijde elektriciteitsproductie, maar die stijging werd ruimschoots opgevangen door de elektriciteit geproduceerd met zonne- en windenergie. Wereldwijd overtrof het aandeel zonne- en windenergie voor het eerst net iets meer de hoeveelheid elektriciteit uit steenkool. 

Ten opzichte van vorig jaar steeg de elektriciteit uit zonne-energie met meer dan 30%, waardoor zonneenergie nu bijna 9% van de globale elektriciteit levert. Niet minder dan 7 landen produceren ondertussen 20% of meer van hun elektriciteit uit zonne- en windenergie: Hongarije, Griekenland, Nederland, Pakistan, Spanje, Australië en Duitsland.

Voor EMBER ogen de resultaten hoopvol. Dat zon en wind voor het eerst meer elektriciteit produceren dan steenkool vinden zij een belangrijk signaal. Voor EMBER is daarmee een belangrijke bocht ingezet naar een hernieuwbare en duurzame vorm van elektriciteitsproductie. Zonne- en windenergie kunnen niet langer worden weggewuifd als marginale oplossingen, maar zijn economisch haalbare wegen voor de toekomst.

Het rapport van EMBER mag hoopvol klinken, of een rooskleurige toekomst daarmee verzekerd is, is nog maar de vraag. Hoewel tijdens de VN-klimaatcoalitie van 2023 in Dubai werd afgesproken om de capaciteit van hernieuwbare energie tegen 2030 te verdrievoudigen, meldt het Internationaal Energieagentschap (IEA) dat de wereldwijde productie uit zonne- en windenergie en waterkracht waarschijnlijk beperkt zal blijven tot 2,6 keer het niveau van 2022.
Vooral de VS en China dreigen daarbij roet in het eten te gooien.
In de VS schroefde Trump de investeringen in zonne- en windenergie met zowat de helft terug. China doet dat met slechts 5%, wat in dat gigantische land toch een grote impact zal hebben.

En er is meer, veel meer. Vooral AI lijkt op korte termijn de vraag naar energie gigantisch de hoogte in te sturen. Voor velen speelt AI zich in een ongrijpbare cloud af. In werkelijkheid bevindt die cloud zich in  steeds grotere datacenters, die steeds meer energie opslorpen. (Om nog maar te zwijgen over de massale hoeveelheden zeldzame mineralen, water en andere grondstoffen.) Om de steeds groeiende vraag naar  energie te voldoen, worden er kleine kernreactoren gebouwd en plannen ontwikkeld om datacenters te koelen in de ruimte of in de zee. Dat dit alles een enorme roofbouw op onze planeet betekent, blijkt voor  velen niet van tel te zijn.

Ondertussen sleept ons eigen Vlaanderen met de voeten. Hoewel er vorig jaar slechts 12 windturbines werden geplaatst, besliste Vlaanderen in mei de regels voor windturbines nog te verstrengen. Geen probleem,  klinkt het, want in het Vlaamse klimaatplan werd de Europese doelstelling om de CO2-uitstoot met 47% te reduceren, losjesweg teruggeschroefd tot 40%. Dat we hierdoor verplicht zullen worden voor € 2 miljard CO2-rechten af te kopen, bij landen die wel inzetten op klimaatbeleid, zijn voor Vlaanderen blijkbaar zorgen voor later.

https://ember-energy.org/latest-updates/solar-and-wind-met-all-electricity-demand-growth-in-h1-2025/

Mark De Geest