De vredesgedachte heeft dringend nood aan een nieuwe dynamiek.De huidige militariseringsgolf haalt de inzet voor het klimaat helemaal onderuit. De evolutie naar een groene economie schuift op naar een oorlogseconomie.

Panelgesprek met vredesactivisten

Joost Fillet bracht voor Zilverblad enkele Groenen samen, om in een rondetafelgesprek daarover van gedachten te wisselen; mensen die een duidelijk engagement en verantwoordelijkheid opnemen in de vredesbeweging en ook binnen Groen het vredesthema sterker aanwezig willen zien.

Waarom verdient vrede onze volle aandacht?

Een militariseringsgolf is onze samenleving op alle domeinen aan het transformeren. Hilde Naessens (Vredesactie Brugge) steekt van wal: “Mede door de focus in de media gaan vele mensen mee in de oorlogsgedachte dat we ons moeten verdedigen en 5% van het BNP moeten investeren in militaire defensie. Alsof er geen andere manier is om je te verdedigen dan door meer wapens te kopen. Toen ik met een  petitie voor vrede in Oekraïne rondging, merkte ik bij vele jongeren, ook de Groene, dat ze als vanzelfsprekend meegaan in de militariseringslogica. De vredesgedachte verschrompelt.”
Luc Debuyst (Vredesactie Brugge) vult aan met een sterke waarschuwing voor de huidige hernieuwde kernwapenwedloop: “Alle verdragen omtrent kernwapens worden opgeschort, met uitzondering van het Non-proliferatieverdrag, maar ook dat staat onder druk.” Johan Malcorps (Pax Christi) beaamt: “Alle kernwapens in China, Rusland en Amerika zullen gemoderniseerd worden. De miljarden die daarnaartoe gaan, zijn broodnodig voor de klimaattransitie. De opwarming van de aarde vormt de grootste directe bedreiging. De budgetten voor kernwapens alleen al liggen dubbel zo hoog als die nodig zijn voor de verdediging van het klimaat.”

Mieke Vogels trekt, op vraag van Pax Christi ‘Grootouders voor Vrede’ op gang en vult aan: “Momenteel worden oude militaire domeinen, die waardevolle natuurgebieden zijn geworden, opnieuw opgeëist voor militaire infrastructuur. Ook in de haven van Antwerpen zal de milieunatuurwetgeving opzijgezet worden als luchtafweergeschut geplaatst mag worden op de moeizaam verworven compensatiegronden voor de uitbreiding van de haven.” “Een versoepeling van wapentransporten dient zich aan, in ons land, maar ook  op Europees niveau”, weet David Dessers (Vrede vzw). “En dat hele militaire discours wordt verbonden aan economische groei en innovatie, terwijl het om een destructieve industrie gaat. Onderzoeksprojecten aan universiteiten en technologiebedrijven als IMEC worden al gestuurd in de richting van militaire  toepassingen.”

Hilde vat de situatie kernachtig samen: “Er heerst geopolitieke en militaire ongeletterdheid alom, ook bij het beleid.”

Hoe kan Groen zich politiek positioneren om de spiraal van angst voor oorlog te doorbreken?

Of het nu om de 2 of 3, 5 of 5% van het BNP gaat die defensie vraagt, geen van de gesprekspartners wil daarin meegaan. “Ten eerste moet een duidelijke bedreigingsanalyse worden gemaakt; dan pas kunnen middelen en budgetten voorgesteld worden. Nu gebeurt blijkbaar het omgekeerde.” Aan het woord is Björn Rzoska (Voorzitter Vlaams Vredesinstituut). “Een defensiebudget van 2 tot 5% wordt voorgesteld en dan wordt gekeken waar het geld besteed en opgebruikt kan worden.
Naast de aankoop van F-35’s worden opties gelanceerd als de versterking van een brug over het Albertkanaal, academisch onderzoek, windenergie en energietransitie om onze afhankelijkheid van olie en gas te  verlagen.”

“Groen moet hier een duidelijk statement maken”, stelt Johan en alle anderen zijn het daarmee eens, “De Groene partij moet de klimaatlogica los zien van de oorlogslogica.”

Budgetten voor klimaat, de Green Deal, sociale bescherming passen niet onder militaire uitgaven.”
Björn: ‘Wij bieden in het Vlaams Vredesinstituut tegenwicht aan de ideologie die de militaire industrie als een positieve economische factor bejegent. Het Vlaams Parlement is Vrede gebouwd op vrede. In elk advies dat naar het parlement of de regering gaat, proberen wij die boodschap mee te geven.” David vult aan: ‘Laat ons het voorbeeld van Spanje volgen, of ons oor te luisteren leggen bij de Engelse Groenen die een  Europese veiligheidsarchitectuur beogen die gericht is op vrede en diplomatie”.

“Niet alleen op nationaal, maar ook op Europees niveau moet het defensieplan vertrekken vanuit een duidelijke dreigingsanalyse en dan moeten afspraken over de inbreng van elke lidstaat gemaakt worden”, vindt Björn. “We moeten in Europa militair leren samenwerken en vooral opnieuw heel sterk inzetten op diplomatie. De massieve verhoging van de militaire budgetten in de komende Europese meerjarenbegroting moet worden bevraagd.” Luc: ‘Wij hebben geen vliegdekschepen nodig, of een Europese ruimteschild.” “In de wijzigende geopolitieke context moeten wij ons de vraag stellen “Wat willen wij?” en dat is duidelijk: diplomatie, de-escalatie en een beter nabuurschap met het Oosten en het Zuiden,‘ aldus Mieke. ‘We moeten de geest van de Helsinkiconferentie van 1975 weer leven inblazen’, bepleit Johan, ‘en praten met de  vijand. We moeten weer akkoorden sluiten over bijvoorbeeld cybersecurity en drones, maar ook over het klimaat. We hebben geen andere keuze.”

Groen moet terug naar een klimaat- en vredeslogica en deze boodschap duidelijk communiceren. Dat is het unanieme standpunt hier aan tafel. Is er naast een heldere politieke positionering ook geen vormingstaak voor Groen weggelegd?

Meer en meer komt er een brede coalitie op gang van sociale bewegingen, middenveldorganisaties en vakbonden. Met een duidelijke stellingname kan Groen vanuit die samenwerking van partners een alternatief  voor vrede trekken. Vanaf het begin van de partij bestond er een organisch verband tussen de sociale bewegingen en de Groene politiek. Agalev wou een verlengstuk zijn van wat er toen leefde. We mogen geen  angst hebben om in de hoek gezet te worden door onze tegenstanders. Het systeem in vraag durven te stellen en luidop pleiten voor minder geld voor wapens en meer geld voor klimaat, dat is ons democratisch  recht. Het is wel ontstellend te moeten vaststellen dat tachtig jaar na Nagasaki en Hiroshima het gevaar van een kernoorlog vervaagd lijkt te zijn.

Naast een duidelijke politieke positionering ligt er ook een vormingstaak klaar voor Groen, een vorming in de ruime zin van het woord. Het gevaar van kernwapens en een toenemende militarisering kan niet  genoeg toegelicht worden. Het polariserende wij-zij denken staat dialoog en diplomatie in de weg. Ook wij moeten ons daarvoor hoeden. Een mooi initiatief in die richting was de Vredesweek georganiseerd door  Pax Christi eind oktober in de Temple of Peace in Mechelen. Op 26 september, de Internationale Dag voor de Vrede en het Verbod op Kernwapens, toonde Luc voor Vredesactie Brugge de film The man who saved  the world. Inspirerende activiteiten voor Groen.

David Dessers: “De nieuwe militariseringsgolf transformeert onze samenleving.”

Hilde Naessens: “Wie vrede vraagt, wordt naïef genoemd.”

Luc Debuyst: “De enige wedloop die we nodig hebben, is die naar ontwapening.”

Björn Rzoska: “In een multipolaire wereld is empathie het sleutelwoord.”

Johan Malcorps: “Wapens zijn ook zonder ze te gebruiken vernietigend.”

Mieke Vogels: “De oorlogseconomie haalt alle klimaatdoelen onderuit.”

Magda Wouters