Aan de rand van het Amazonewoud, in het Braziliaanse Belém, zaten onderhandelaars van vele landen samen voor de COP30.Voor de 30ste keer trachten ze een akkoord te bereiken om de CO²-uitstoot te beperken en de klimaatopwarming te beheersen.

Dit gebeurt tegen de achtergrond van een snel wijzigende wereld. Op het moment dat de Europese Green New Deal wordt uitgehold, evolueren we in ijltempo van groene economie naar oorlogseconomie.
Oorlogen zorgen nochtans voor extra uitstoot en vervuiling. Zo was 2024 het jaar met de hoogste CO²- uitstoot ooit en dit onder meer door het bombarderen van olieinstallaties. Ondertussen wordt de oorlogsdreiging verder opgepookt.
Opgemerkte drones worden -niet gehinderd door gebrek aan bewijsmateriaal- toegeschreven aan Rusland. Angst en onzekerheid nestelen zich in ons dagelijks leven.

We meten nog steeds op de aloude manier

Toch zal de oorlogseconomie, die zorgt voor meer CO²-uitstoot, meer vervuiling en meer onwelzijn, onze welvaart doen stijgen. We meten welvaart nog steeds op de aloude manier, via het bruto binnenlands  product (BBP). Het BBP wordt berekend door alles wat per jaar wordt geproduceerd in een land op te tellen. Zo draagt ook het aantal verkeersongevallen bij tot onze welvaart, want dan komen er hulp- en  takeldiensten, garages, verzekeringen… in actie! Ook meer waterzuiveringsstations om het vervuilde water te zuiveren, meer gezondheidszorg omdat meer mensen ziek worden door fijn stof of PFAS. En ja, ook  meer wapens dragen bij tot de groei van onze ‘welvaart’.

Het BBP houdt ook geen rekening met de afschrijvingen van natuurlijk kapitaal; zoals visbestanden, bossen en biodiversiteit. Ook de uitputting van hulpbronnen wordt niet verrekend. Of een product nu geproduceerd werd met veel of weinig CO²-uitstoot, daar maalt het BBP niet om, alles wordt gewoon opgeteld. Vrijwilligerswerk, mantelzorg, gezondheid, onderwijs, cultuur natuur stilte… kortom, de waarden die  de kwaliteit van leven belangrijk maken vind je niet terug in de huidige welvaartsmaat.

Het planbureau berekende trouwens dat de welvaart per Belg met 15 % toenam, terwijl het welzijn gemeten aan de hand van de VN-duurzaamheidsindicatoren nooit lager scoorde. De stijging van het BBP gaat  steeds meer ten koste van de leefbaarheid van onze aarde en haar bewoners.

Al 100 jaar wordt gewerkt aan een nieuwe maat.

In 2009 verscheen het rapport van de economen Stiglitz, Sen en Fitoussi, over het meten van ‘economische prestaties en sociale vooruitgang’.
Na Corona viel de discussie stil. Het terugdringen van de CO²-uitstoot zal onze planeet niet redden. Vandaag hebben we meer dan ooit nood aan een ander economisch kompas. Een nieuw kompas dat landen  beloont die bedrijven steunt die produceren in harmonie met de draagkracht van mens en milieu; landen ook die een beleid voeren dat welzijn verhoogt.

De COP30 focuste te eng op het terugdringen van de CO²-uitstoot.
Naast de COP komt er jaarlijks een aparte biodiversiteitstop samen.
Klimaat en biodiversiteit zijn allebei slachtoffer van dezelfde ziekte; onze dolgedraaide consumptiemaatschappij en onze verslaving aan foute groei.

Mogen we dromen van één gemeenschappelijke COP in 2026, met als belangrijkste punt op de agenda een wereldwijd akkoord over een nieuwe duurzame welvaartsmaat?
Het kan echt anders!

Mieke Vogels