Nine Eleven (9/11) Sinds december 2001 gaat de nucleaire ontwapening bergaf. Na de aanslagen van 11 september kondigde president George W. Bush de terugtrekking van de VS uit het antiraketten- of ABM-verdrag aan.

De VS dienden zich te verdedigen tegen ‘schurkenstaten’ en moesten daarom een antirakettenschild kunnen ontplooien. Dit schild, Aegis BMD, was al in de jaren 1990 in ontwikkeling. In oktober 2004 leverde de firma Raytheon het eerste exemplaar af. De bewapeningswedloop kreeg een doorstart. Vladimir Poetin kondigde op 1 maart 2018 een reeks wapens aan die dit rakettenschild konden omzeilen.

ICAN In de marge van de Nonproliferatie Conferentie van 2007 te Wenen, richtte de ‘International Physicians for the Prevention of Nuclear War’ de ngo ICAN op. Deze ngo ijvert internationaal voor de afschaffing van nucleaire wapens.
Mede door deze campagne kwam op 7 juli 2017 een verdrag tot stand inzake het verbod op kernwapens.
ICAN kreeg hiervoor in datzelfde jaar de Nobelprijs voor de Vrede.
In de Algemene Vergadering van de VN stemden 122 landen voor, één land (Nederland) tegen en 1 onthouding (Singapore). 69 landen namen niet deel aan de stemming, w.o. de kernmachten en alle NAVOlanden. Het verdrag is sinds 22 januari 2021 van kracht. België en de andere NAVO-landen en kernmachten, hebben dit verdrag nog steeds niet ondertekend.

Stanislas Petrov

September 1983 was een woelige maand. Op 1 september schoot een Sovjet Su-15 jachtvliegtuig een Zuid-Koreaanse Boeiing 747 neer, 246 passagiers en 23 bemanningsleden kwamen om het leven. De spanning steeg ten top.

In de nacht van 25 op 26 september was luitenant-kolonel Stanislas Petrov (1939-2017) hoofd van de wacht bij de Strategische Luchtverdediging te Kourilovo, 100km ten zuiden van Moskou. Kort na middernacht detecteerde het Sovjet infrarood satellietsysteem Oko de lancering van een ‘Minuteman’ intercontinentale raket. De Sovjetcomputers kondigden alarm af.
Korte tijd later detecteerden de Oko-satellieten vier nieuwe lanceringen. Stanislas Petrov moest een beslissing nemen. Voor hem was dit een vals alarm. Andere detectiesystemen, waaronder de radar, bevestigden de lanceringen niet. Met vijf raketten begin je geen kernoorlog, was Petrovs logica; een nucleaire aanval zou massaal gebeuren. De spanning liep hoog op, was dit de juiste beslissing? Tegen het protocol in gaf Petrov het alarm niet verder door. Hierdoor weerhield hij de Sovjet-Unie van een nucleaire tegenaanval.

Pas na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kwam dit incident aan het licht. Stanislas Petrov kreeg de Dresden Friedenspreis in 2013, een late erkenning. Hijzelf vond dat hij helemaal geen held was. Hij beperkte zijn rol tot deze van ‘de juiste man op de juiste plaats’.

Tot aan zijn dood bleef hij ervan overtuigd dat er op de aarde geen plaats is voor nucleaire wapens. Op 5.12.2013 riep de UN 26 september uit tot ‘Internationale Dag ter Uitbanning van Kernwapens’.

Luc Debuyst