"Waarom reageerden de ziekenfondsen zo zuinigjes op de overconsumptie van onder meer de radiologen", vraagt Mieke Vogels zich af.

De Morgen gaf ons de voorbije week inzicht in het verdienmodel dat de medische sector is geworden. Een op de drie dokters (15.000) heeft een eigen vennootschap. Eén op de drie artsen met een eigen vennootschap verdient netto meer dan de premier.

Toch is het niet alleen de radioloog of orthodontist met de wedde van een premier, ook niet de huisarts die meer dan een miljoen winst maakt, die de voorpagina's haalt. Die eer is ook voor de drie thuisverpleegkundigen die nu het jaar halverwege is, al meer factureerden dan toegelaten. Meer dan de artsen lijken zij de bron van ergernis.

En opvallend: het nieuws over de verpleegkundigen werd wereldkundig gemaakt door het Nationaal Intermutualistisch College (NIC), de overlegstructuur van de ziekenfondsen. Waarom komt het NIC net nu met dit bericht? Het NIC heeft ook zicht op de prestaties die individuele artsen factureren. Waarom reageerden de ziekenfondsen zo zuinigjes op de overconsumptie van de radiologen, orthodontisten, oogartsen...? Waarom moeten we hiervoor rekenen op onderzoeksjournalistiek?

Door de drie zelfstandige verpleegkundigen onder de bus te gooien, bekladt het NIC die hele beroepsgroep. In tegenstelling tot de artsen werkt de overgrote meerderheid van de verpleegkundigen in loondienst. Het loon van de radioloog met een eigen vennootschap is gemiddeld 18.000 euro per maand. De verpleegkundige die het onderzoek voor hem doet, de machine bedient en de foto's neemt, moet het met gemiddeld 2.500 euro per maand stellen.

gesloten doos

In dit land is het beheer van de ziekteverzekering, goed voor meer dan 45 miljard euro, in handen van artsen en ziekenfondsen. Samen hebben ze er een gesloten doos van gemaakt.

Niet alleen de verloning van de artsen, maar ook de rol van de ziekenfondsen is toe aan een evaluatie. De fondsen functioneren als een concern, een verzameling van bedrijven die via allerlei kruis- en dwarsverbindingen verstrengeld zijn. Ze bieden een brede waaier van producten en diensten aan waarvan ze zelf de voorwaarden voor terugbetaling bepalen. Hun macht wordt verankerd doordat wetten en decreten die verzuiling steeds weer bevestigen. Dit status quo belemmert elke vernieuwing.

Wie vragen stelt over het verdienmodel van de artsen krijgt het verwijt voor staatsgeneeskunde te pleiten. Hoge lonen zijn verantwoord omdat artsen lang studeren, dus laat beginnen te werken en zelf pensioen opbouwen. Artsen in universitaire klinieken of in groepspraktijken werken in loondienst, ervaren dit niet als staatsgeneeskunde, hebben een mooi loon en een hoog pensioen. Te vaak wordt vergeten dat in ons land de opleiding van artsen wordt betaald door de belastingbetaler (gemiddeld kost een student 12.000 euro per jaar).

Wie vragen stelt bij het verdienmodel van de ziekenfondsen wordt dan weer de mond gesnoerd want kritiek op de ziekenfondsen is kritiek op het middenveld en dat speelt extreemrechtse partijen in de kaart, partijen die het systeem van toegankelijke geneeskunde willen afbreken, luidt het.

Dit argument snijdt niet langer hout. Het model van toegankelijke geneeskunde is vandaag al in volle ontbinding. Terwijl de winstmarges van de meeste artsen stijgen, betaalt de patiënt steeds meer zelf voor zijn gezondheidszorg.

Ziekenfondsen gedragen zich ondertussen als privébedrijven en beconcurreren elkaar bij het verkopen van extra hospitalisatie- of tandverzekeringen. Het argument voor veel artsen om nog hogere supplementen aan te rekenen. De eerste vraag bij een ziekenhuisopname is niet 'Hoe gaat het met u?', maar 'Hebt u een hospitalisatieverzekering?'Wie echt iets wil doen aan de sluipende privatisering van de gezondheidszorg moet liever vandaag dan morgen de verdere uitbreiding van de zogenaamde villageneeskunde verbieden. Deze private klinieken werken steeds meer met internationaal kapitaal en ontwikkelen met overheidsmiddelen een verdienmodel met een mooi rendement voor de aandeelhouders. We evolueren met een rotvaart naar een geneeskunde met twee snelheden. Wie geld heeft, wordt sneller en beter geholpen in de privékliniek. Wie de middelen niet heeft, komt op wachtlijsten terecht.

Onderonsje

Artsen en ziekenfondsen verdedigen niet langer het belang van de patiënt. Ze vinden elkaar in de verdediging van de eigen conservatieve en lucratieve positie opgebouwd met overheidsgeld.

Hebben de ziekenfondsen vorige week de artsen uit de wind gezet door amper op de cijfers van De Morgen te reageren, maar wél de fraude van drie thuisverpleegkundigen wereldkundig te maken? Het bewijst vooral dat de hervorming van de gezondheidszorg geen onderonsje mag zijn tussen artsen en ziekenfondsen.

Alleen transparantie kan de echte problemen blootleggen en ervoor zorgen dat met hetzelfde geld meer en betere gezondheidszorg wordt georganiseerd.

Mieke Vogels

® De Morgen 16-06-2026