Premier Bart De Wever laat geen kans onbenut om ons in te peperen dat de budgettaire toestand van België catastrofaal is en dat ‘alles’ bespreekbaar moet zijn om het gat in de begroting dicht te rijden. Alleen: wat is ‘alles’?

Iedereen heeft zo zijn eigen interpretatie. Conner Rousseau van Vooruit stelde op 1 mei ‘dat de miljonairstaks op tafel moet’. N-VA-voorzitter Valerie van Peel greep Rousseau’s uitspraken aan om een hervorming van de ziekenfondsen te bepleiten.
Met een populistische aanval op de controleartsen voor de langdurig zieken. Met een “er zijn er die een verhoogde tegemoetkoming krijgen, terwijl er een Porsche voor de deur staat”, zette ze tegelijk de langdurig zieken zelf nog eens weg als profiteurs. Uiteraard heeft Rousseau gelijk. Hij krijgt voor zijn rijkentaks trouwens steeds meer steun van economen. Het vermogen is steeds belangrijker als inkomstenbron en zorgt ervoor dat wie rijk is nog rijker wordt. Ook inkomsten uit vermogen moeten dus bijdragen om onze sociale welvaart overeind te houden.

Voor betere zorg, pak de verzuiling aan!

Maar nu even inzoomen op de ziekteverzekering en bij uitbreiding op de verzuiling. De toekomst van die verzekering —in België toevertrouwd aan de mutualiteiten— verdient inderdaad een plek op de onderhandelingstafel. De tijd dat mensen hun hele leven binnen één zuil doorbrachten, ligt al lang achter ons; maar wie gezondheidszorg wil, moet nog altijd kiezen tussen een christelijk, socialistisch, liberaal, Vlaams‑nationaal of neutraal ziekenfonds. Als minister van Gezondheid en Welzijn zonder zuilachtergrond zag ik van dichtbij hoe sterk die verzuilde structuren verankerd zijn. In De Rekening van de verzuiling (2014) beschreef ik hoe zuilen functioneren als concerns met kruisverbindingen, macht en middelen. Mijn conclusie blijft: met hetzelfde belastinggeld kan een betere zorg worden georganiseerd. N‑VA en MR gebruiken de verzuiling als argument voor besparingen en spreken over miljarden die kunnen worden vrijgemaakt.
Dat is even onrealistisch als denken dat alles bij het oude kan blijven.

De verzuiling gaat gewoon voort

In de praktijk wordt de verzuiling zelfs verder uitgebouwd. In de beleidsnota van Caroline Gennez staat ‘dat de gezinszorg wordt ingekanteld (!) in de Vlaamse Sociale Bescherming’. Nu worden thuiszorgorganisaties rechtstreeks door de Vlaamse administratie betaald; straks nemen de zorgkassen —de Vlaamse tak van de mutualiteiten— dat over. Op vragen naar de meerwaarde of de bijkomende overheadkosten krijg je enkel: “Het is beslist.”

Onverantwoord hoge overheadkost

België telt 9 ministers van Gezondheid, 6 parlementen en evenveel administraties. Zoiets maakt het land moeilijk bestuurbaar, verhoogt de kosten en verzwakt onze internationale slagkracht. Ministers moeten zich soms onthouden op internationale fora, bij gebrek aan nationale eensgezindheid.

Keuzes maken, in overleg

Wie onze overheidsfinanciën ernstig neemt, moet zonder veto’s onderhandelen, over partijgrenzen heen kijken en verder dan de volgende opiniepeiling denken. We moeten nu bepalen in welk land we morgen willen leven.
Dat kan alleen in overleg met het brede middenveld, dus ook met de mutualiteiten. Zonder toekomstvisie leidt elk compromis tot verborgen keuzes, sociale afbouw en polarisatie. En tot de zoveelste lelijke kameel.

Mieke Vogels,
ex-minister van Welzijn & Volksgezondheid