De optimalisering van de politieke besluitvorming het is een onderwerp dat Prof. Dr. Eric Lancksweerdt nauw aan het hart ligt. Recent schreef hij er het boek ‘Menselijke kracht in de politieke’ over. Luc Barbé ondervroeg de prof aan de UHasselt en bezorgde ons de neerslag.

Waarom heb je dit boek geschreven?

Onze samenleving staat voor grote uitdagingen op geopolitiek, economisch en ecologisch vlak. Ik ben hoopvol dat we die daadkrachtig en succesvol kunnen aanpakken, als we erin slagen een beroep te doen op de kwaliteiten en talenten van burgers en politici. Ik wil daarbij verduidelijken dat ik politiek breed zie. Het politieke gebeuren speelt zich niet alleen af in de parlementen of de gemeenteraden, maar ook daarbuiten.
Dankzij de opmars van burgerparticipatie krijgen burgers steeds meer de gelegenheid om zich in te laten met zaken van algemeen belang. Ze kunnen op die manier de politieke besluitvorming beïnvloeden. Goede participatiemethodes stellen mensen in staat om veilig vanuit hun hart te spreken, oprecht naar elkaar te luisteren en constructief om te gaan met hun emoties. Dit kan leiden tot een verandering in opvattingen, percepties en manieren van denken. Dat alles maakt dat er veel meer mogelijkheden zijn om een beroep te doen op het positieve dat burgers te bieden hebben. Ik schreef mijn boek om te verduidelijken wat menselijke kracht in de politiek inhoudt, waarom het wenselijk is om daar een beroep op te doen en hoe we dat kunnen aanpakken.

Wat bedoel je met ‘menselijke kracht’?

Menselijke kracht in de politiek betekent dat men handelt vanuit rechtvaardigheid, liefde en wijsheid en creativiteit, om het algemeen belang en het welzijn van mensen en andere levende wezens te dienen. In de Oudheid had men het al over het goede, het ware en het schone. Mensen zijn daartoe in staat, ook in een politieke context, als men hen daarbij ondersteunt. We zijn veel meer dan we lijken en we kunnen veel meer dan we denken.

Wat is de meerwaarde voor de samenleving, als er meer menselijke kracht in de politiek zou zijn?

Als we erin slagen een beroep te doen op menselijke kwaliteiten, zoals empathisch vermogen, redelijkheid, solidariteit, creativiteit en nog talloze andere, wint de politieke besluitvorming aan kwaliteit en zal men er beter in slagen de maatschappelijke problemen op te lossen.

Dreigen we niet de moraliserende toer op te gaan als we het hebben over de kwaliteiten van politici?

Dat lijkt op het eerste gezicht zo, maar ik heb het in mijn boek helemaal niet over een beknottende, maar over een bevrijdende moraliteit. Ik steun daarbij op de deugdethiek. Die zegt dat we onze deugden, onze menselijke kwaliteiten zeg maar, kunnen cultiveren. Daardoor worden we gelukkiger en lukt het samenleven met anderen beter.

Sommigen zullen zeggen dat dit een naïeve benadering is en dat politiek altijd en overal gewoon machtsstrijd is…

Ik weet dat de politieke realiteit meestal anders is. Maar een scherpzinnige politieke filosofe als Hannah Arendt leert ons dat politiek helemaal geen machtsstrijd hoeft te zijn. Voor haar draait de kern van het politieke gebeuren rond de machtsvrije uitwisseling van opinies. Het gaat voor haar om het samen creëren van nieuwe werkelijkheden.

In deel II heb je het uitvoerig over concrete tools om menselijke kracht in de politiek meer aan bod te laten komen. Over welke tools gaat het, bv.?

Ik denk aan burgerpanels, deep democracy, trage cirkelgesprekken, politieke samenwerkingskamers, en dergelijke.

Eric Lancksweerdt
‘Menselijke kracht in de politiek’
Uitgeverij Acco, 2024.

Luc Barbé