John Vandaele is een ervaren en gedegen journalist bij o.a. Mo*magazine. Als Congo ter sprake komt, heeft men het vooral over de wankele politieke toestand, de oorlogen en de enorme rijkdom aan mineralen.

'Kan Congo de wereld redden' 

John Vandaele

Uitgeverij Mammoet

Daarnaast zijn ook de tropische wouden in Centraal Afrika van levensbelang voor de planeet.
Als mondiale stofzuiger van CO² zijn ze daardoor de eerste long van de wereld. Daarnaast ook het tweede grootste koelsysteem

• het enorme bladerdek absorbeert zonnestralen
• en vormt de tweede grootste waterpomp
• via de bomen wordt water naar boven gepompt dat verdampt en in de atmosfeer terecht komt; een wonder van biodiversiteit.

Onze regenval, onze temperatuur en de kwaliteit van de zuurstof die we inademen worden steeds sterker bepaald door de gezondheid van de Centraal Afrikaanse regenwoud. Het tropische regenwoud van het Congobekken is nu voor CO² belangrijker dan de Amazone, door de snelle aftakeling van dat laatste. De oppervlakte van het Congolese woud is echter tussen 1990 en 2019 gekrompen van 141 miljoen tot 105 miljoen hectaren.

Natuur en welvaart verzoenen

Vandaele zocht naar de oorzaken ervan en naar mogelijke oplossingen om deze wereldramp te stoppen.
Voor dit boek ondernam hij drie reizen die hem o.a. diep in het Congolese regenwoud brachten.
Hij sprak er met boeren, politici, onderzoekers en afgevaardigden van ngo’s, zowel in Congo als in het Westen. Zijn grootste bekommernis is: “Hoe bescherm je het woud en zorg je tegelijkertijd voor voldoende welvaart voor de lokale bevolking?”.
Zonder rekening te houden met de belangen van de mensen die in het Congolese regenwoud wonen, is elke hulpactie gedoemd te mislukken.
Die bewoners hebben momenteel het hout, de landbouwgrond en de biodiversiteit nodig om te kunnen overleven. Bij gebrek aan elektriciteit is houtskool hun belangrijkste brandstof. Daarnaast is er de toenemende bevolkingsdruk.
Tegen 2050 wordt verwacht dat de bevolking van Congo zou verdubbelen tot 200 miljoen.

Inspraak van de lokale bevolking

Talrijk zijn de pogingen om de problemen op te lossen. Zo is er het trial-and-errorwerk van het CAFI, het Central African Forest Initiative, dat vooral op geld van Noorwegen en Duitsland drijft. Vandaele vermeldt ook het systeem van de koolstofkredieten. Vervuilende westerse bedrijven geven, via een weinig transparant kredietsysteem, geld aan de Congolezen, om het regenwoud te redden. Daarnaast zijn er de immense inspanningen van onze landgenoot Jurgen Heytens, met zijn project Faja Lobi in Idiofa. Deze laatste heeft het belang van de bestendige inspraak van de lokale bevolking begrepen en slaagde erin een succesvol en almaar groeiend herbebossingsproject op te starten.

In ‘Kan Congo de wereld redden?’ confronteert John Vandaele de rijke wereld met zijn kortzichtigheid. Wie kan er nog geloofwaardig spreken over gezondheid, veiligheid, migratie, welvaart en toekomst, zolang de bescherming van het Congolees regenwoud niet erkend wordt als absolute prioriteit. De conclusie is, dat er zonder het Centraal Afrikaans regenwoud – wat een pracht van een natuurwonder is – geen leven, die naam waardig is. Niet in Afrika, niet in Europa, niet in Vlaanderen.

Catherine Stepman