Naar aanleiding van de huidige geweldhaarden is de teneur “dat de defensiebudgetten sterk omhoog moeten, zelfs ten koste van sociale voorzieningen, want vrede is enkel mogelijk door afschrikking met geweld.”

Die aanname houdt wantrouwen en dreiging in en leidt finaal naar geweld.
Kan het anders? Het moet anders!
Mahatma Gandhi zei ooit: ‘‘Vrede is niet de afwezigheid van conflict, maar de kunde om ermee om te gaan”

Die stelling werd in 1945 gevolgd.
Toen lagen de herinneringen aan zoveel geweld en vernietigingskracht nog vers in het geheugen, zodat er een consensus groeide rond ‘Nooit meer oorlog!’.
Daarom heeft men toen ook (bij de oprichting ervan) het Handvest van de Verenigde Naties opgesteld. In de loop der jaren is het ondertekend door 193 landen.

De aanhef van de tekst maakt de bedoeling al duidelijk: vrede en veiligheid voor ieder handhaven, internationale samenwerking bevorderen en mensenrechten beschermen.

Zo verbiedt art.2.4 bedreiging met of gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit of de politieke onafhankelijkheid van een andere staat.

En volgens art.73 dienen lidstaten voor hun niet-zelfbesturende gebieden vrede, veiligheid en welzijn van de inwoners te bevorderen. Dit lijkt me o.a. van toepassing voor Palestina, Soedan, Mali, Congo…

De humane richtlijnen staan nog eens apart vermeld in de Universele Rechten van de Mens.

Met zo een akkoord zou men zich veilig en in vrede voelen. Toepassing van het Handvest vereist echter overlegorganen, zoals de Algemene Vergadering (AV), waarin iedere lidstaat 1 stem heeft, de Veiligheidsraad (VR) en het Internationaal Gerechtshof (IGH).

Er zit echter een grote systeemfout in de VN.

In de VN-Veiligheidsraad beschikken de 5 permanente leden (VS, VK, Frankrijk, China en Rusland) een vetorecht!
293 veto’s hebben het werk van VN al jaren geboycot. Zo blokkeert Rusland resoluties over Oekraïne en Syrië en de VS over Israël. Amnesty International en Oxfam stellen dat men op die manier rechter en jury speelt. Dat vetorecht dient simpelweg afgeschaft!

Negatieve evolutie

Ondanks alles zijn er sinds de oprichting van de VN meer dan 100 oorlogen geweest.
Gaan de 3 grootmachten hun veto ooit opgeven? We lijken nu in een ander tijdperk terecht gekomen te zijn, waarbij deze 3 liever een eigengereide, zelfs autocratische koers varen.
De ex-VN-gezante voor Gaza, Sigrid Kaag, gaf het onlangs op: “De normerende stem van het internationale recht is snel aan het afbrokkelen”, aldus Kaag.
Secretaris-generaal Antonio Guterres predikt moedig in de woestijn. Dienen de AV en de VR om het eigen belang te verdedigen? Of voor de schone schijn?

Positieve evolutie?

Het bestaansrecht van de VN is duidelijk, maar ze dienen hervormd. Met het Pact of the Future zijn in 2024 ideeën voorgesteld, zoals een permanente vertegenwoordiging vanuit Afrika en ‘afbouw van het vetorecht. Maar voor dat laatste is in concreto maar een heel klein stapje gezet: Voortaan wordt elke blokkering in de V.R. besproken in de A.V. zonder er echter afbreuk aan te doen!! >Een zwak compromis.

“Het vertrouwen in multilateralisme dient hersteld”, stelt men terecht, want de primaire doelstelling van de VN is dat leden hun internationale geschillen langs vreedzame weg oplossen. Dat gebeurt natuurlijk best in een pril stadium, i.p.v. eerst naar de wapens te grijpen. Als dat overleg via de VN gebeurt, zou elke partij m.i. best onder ede verklaren te zullen onderhandelen in de geest van het Handvest en het groot gelijk opzij zetten.

Etienne Hoeckx