België telt 189 ziekenhuizen. Vergeleken bij andere landen zijn dat er veel. Je kan er terecht voor consultatie, ingrepen, (spoed)opname...

Vooral in kleine ziekenhuizen blijven heel wat bedden onderbezet, terwijl toch de klok rond personeel wordt ingezet, personeel dat steeds moeilijker te vinden is. Ondertussen zorgen minder ingrijpende technieken, betere beeldvorming en aangepaste anesthesie ervoor dat meer patiënten terechtkunnen in een dagkliniek.

Een groep experten werkte een voorstel uit om het ziekenhuislandschap te hervormen.

‘Nabije zorg waar mogelijk, geconcentreerde zorg waar nodig’, betekent dat in 10 jaar tijd heel wat kleinere algemene ziekenhuizen verdwijnen of worden omgebouwd tot lokaal medisch centrum. Dit LMC staat in voor planbare, ambulante zorg en diagnose. Het beschikt over een chirurgisch dagziekenhuis, met operatiekwartier, herstel.

Verder zijn er de universitaire en regionale ziekenhuizen. En ook nog de revalidatie.

De meeste mensen zullen zich in de toekomst verder moeten verplaatsen om een algemeen ziekenhuis of een spoedafdeling te bereiken. Vooral in minder bevolkte provincies zal de hervorming grote gevolgen hebben. Experten garanderen wel dat in een bepaalde regio het ziekenhuis te bereiken is na een autorit van 30 minuten.

Maar niet iedereen beschikt over een auto. Heel wat oudere patiënten mogen of willen niet langer zelf een voertuig besturen. Ook bezoekers zijn vaak aangewezen op het openbaar vervoer. Juist voor oudere en kwetsbare mensen is dit bezoek essentieel voor hun levenskwaliteit.

De voorgestelde hervorming staat of valt met een goed openbaar vervoer naar de zorginstellingen, aangevuld met extra medisch vervoer. Alleen, dit is bevoegdheid van de gewesten en die besparen momenteel op het openbaar vervoer.

Morgen zullen nog meer ingrepen kunnen in een dagkliniek. “Dit garandeert meer comfort” zeggen de experten; immers de patiënt moet niet worden opgenomen. Doordat hij ’s nachts en in het weekend niet in het ziekenhuis verblijft, kan er op personeel bespaard worden.

De nota gaat wel voorbij aan het feit dat een patiënt na een ambulante ingreep vaak hulp nodig heeft bij dagdagelijkse activiteiten, als aankleden, wassen, koken…. In de reeks van ingrepen die in dag-hospitalisatie kunnen, nemen de orthopedische (arm, knie, been…) een belangrijke plaats in. Medisch gezien is er minder risico op complicatie, maar de patiënt kan de eerste dagen niet zonder hulp. Steeds meer alleenstaanden en ouderen beschikken niet over de hulp van een mantelzorger. Sneller weer naar huis kan alleen als er ook wordt ingezet op meer thuiszorg. Ook dat is een gewestbevoegdheid.

Deze ziekenhuishervorming is alleen aanvaardbaar als er middelen worden vrijgemaakt, om de bereikbaarheid van de ziekenhuizen te garanderen voor zowel patiënten als bezoekers. En als er meer thuiszorg voor handen is om ouderen en alleenstaanden te helpen na opname in een dag-hospitaal.

Als hierover geen sluitende afspraken worden gemaakt met de regionale regeringen leidt deze hervorming tot minder kwaliteit en betaalt vooral de kwetsbare oudere en alleenstaande patiënt de factuur van de besparing.

De Federale Adviesraad voor Ouderen bracht advies uit over de hervorming en vraagt betrokken te worden bij de verdere uittekening van deze plannen. Bevoegd minister Frank Vandenbroucke wil nog voor de zomer knopen doorhakken.

Mieke Vogels