Als je er aan denkt een boom te snoeien, denk dan even na. Als je er aan denkt een boom te kappen, denk dan twee keer na. Als je er aan denkt een bos te rooien, doe het niet.

Als je er aan denkt een boom te snoeien, denk dan even na. Als je er aan denkt een boom te kappen, denk dan twee keer na. Als je er aan denkt een bos te rooien, doe het niet.

De reden waarom je moet nadenken over wat je doet met natuur, is dat alles in de natuur jou diensten levert die met geen geld te koop zijn. Dat zijn de ecosysteemdiensten.

Wandeling in het Zoniënwoud

Eloi Glorieux nam op een mooie lentedag in maart een groep Groene mensen met zilverkleurige haren onder zijn hoede en al wandelend door het Zoniënwoud vertelde hij over ecosysteemdiensten. Dat zijn voordelen die je zomaar krijgt van de natuur als gezond ecosysteem. Er zijn drie grote groepen van ecosysteemdiensten: de productieve, de regulerende en de culturele.

Productieve ecosysteemdiensten

Onder de productieve ecosysteemdiensten verstaan we o.a. hout, voedsel, maar ook medicijnen.

Hout wordt al sinds mensenheugenis gebruikt om constructies als woningen en boten mee te bouwen. Er zijn ontelbare voorwerpen van hout. Ötzi, de man uit de prehistorie die eeuwen op natuurlijke wijze in ijs bewaard is gebleven, droeg 17 verschillende soorten houtige voorwerpen zoals pijl en boog, een touw van bast, het handvat van zijn rugzak, enz.

Julius Caesar sprak van een ‘kolenwoud’ omdat er hout op een speciale manier verbrand werd om houtskool te maken. Houtskool diende om ijzer te smelten en te bewerken. En ijzer was voor die Romeinen onmisbaar voor hun wapenindustrie.

Aan het einde van de Oostenrijkse periode ontdekte ene meneer Zimmer dat beuk het bij ons goed deed. Hij plantte beuken in het Zoniënwoud voor het hout. Bij het kappen van de bomen, zorgde men er voor dat grote bomen bleven staan zodat er jonge bomen konden uit voortkomen.

Tegenwoordig plant men vooral bomen voor natuurherstel. De uitspraak van Joke Schauvliege dat bomen dienen om gekapt te worden, wordt op boeh-geroep onthaald.

Voedsel: vruchten, van bomen en planten.

Medicijnen: meest gekend is de aspirine, de werkzame stof wordt geleverd door wilgenbast.

Eeuwen lang hebben mensen hun toevlucht tot planten gezocht als ze met kwalen of ziektes zaten. Bij o.a. de Kelten werd de kennis over planten mondeling overgeleverd, maar met de opkomst van het christendom werd die kennis verketterd.

Regulerende ecosysteemdiensten

Regulerende ecosysteemdiensten zijn voordelen voor klimaat en waterkwaliteit. Denk aan opname van CO2, afgifte van zuurstof, hittebestrijding, bescherming tegen overstroming, gezond water, bevorderen van fysiek en mentaal welzijn, behoud bodemvruchtbaarheid.

Een mooi voorbeeld dat insectenetende dieren ons ziekte en voortijdig overlijden kunnen besparen komt uit Amerika. In een landbouwgebied waren de vleermuizen verdwenen doordat ze geen voedsel meer hadden. Ze aten nl. gigantische hoeveelheden insecten en die waren bestreden met gewasbeschermingsmiddelen, lees: insecticiden. De schadelijke stoffen die daardoor vrijkwamen, werden de zuigelingen fataal. Er werd abnormaal veel zuigelingensterfte vastgesteld.

De spoorwegmaatschappij tracht met bomen die een uitgebreid wortelgestel hebben de bermen te fixeren. Zo kunnen ook oevers stabieler gemaakt worden.

Tegen hitte helpt een ruim bladerdak. Schaduw van de bomen is aangenamer dan onder een parasol zitten als de zon weer eens haar boekje te buiten gaat of liever: als mensen te vlijtig gebouwd en verhard hebben en te weinig of geen bomen hebben laten staan. Nu wordt het loof van de bomen soms met drones opgemeten.

Culturele ecosysteemdiensten

Culturele ecosysteemdiensten zijn diensten die zorgen voor geestelijke verrijking, cognitieve ontwikkeling, recreatie en esthetische beleving.

Dat bomen en bossen een weldaad zijn voor lichamelijk en geestelijk welzijn hebben we in coronatijd aan de lijve ondervonden. Plots vond iedereen de weg naar het bos. Eigenlijk zou elke buurt groener moeten zijn. Daar heeft iedereen baat bij.

Dokters schrijven wel eens ‘bosbaden’ voor en de Christelijke Mutualiteit is fervent voorstander van dat soort voorschriften. Door alle zintuigen in te zetten in een groene omgeving zoals een bos vermijdt men angsten, depressies, veelvuldige doktersbezoeken en groot gebruik van medicijnen.

Eloi Glorieux verwijst naar het boek dat de arts Dirk Avonts geschreven heeft: Natuur op doktersvoorschrift: Hoe buiten zijn ons gezond houdt.

Wij ondervinden meer en meer dat steden hitte-eilanden zijn en dat bomen en bossen een airco-effect hebben. Het zou geen slecht idee zijn om de luchthaven van Deurne tot een bos om te vormen. Dat zou Vlaanderen heel wat financiële voordelen opleveren en enorme financiële inspanningen besparen.

Rita Van de Voorde

Een fotoreportage van de wandeling in het Zoniënwoud kan je hier terugvinden.