Download hier het volledige congresboek

Het congres Leeftijdsvriendelijke Gemeente van GroenPlus (26 november 2016, Antwerpen) bracht meer dan 150 deelnemers samen om 25 resoluties en 42 amendementen te bespreken. Het doel: concrete, lokaal toepasbare voorstellen ontwikkelen om gemeenten beter af te stemmen op de noden van een groeiende groep ouderen. Het congres vertrok vanuit negen thema’s: participatie, mobiliteit, zorg, natuur, communicatie, publieke ruimte, wonen, sociaal-culturele participatie en inclusie.

1 - Politieke en maatschappelijke participatie

België vergrijst snel, maar ouderen blijven ondervertegenwoordigd in de politiek. GroenPlus pleit daarom voor meer 55+ers op kieslijsten, volgens de bevolkingspiramide. Een spannende stemming leidde tot de keuze voor streefcijfers in plaats van quota. Citaat uit het document: “GroenPlus wil een betere vertegenwoordiging van 55+ers in verkozen organen.”

2 - Mobiliteit en basismobiliteit

Mobiliteit is een basisrecht. GroenPlus vraagt een strikte toepassing van het STOP‑principe: eerst ruimte voor voetgangers, dan fietsers, dan openbaar vervoer, en pas daarna auto’s. Fietsdiversiteit (bakfietsen, rolstoelfietsen, riksja’s) moet actief ondersteund worden.

Daarnaast wordt basismobiliteit een verantwoordelijkheid van de gemeente, niet enkel van De Lijn. Gemeenten moeten eigen mobiliteitsplannen maken en creatieve oplossingen inzetten zoals mindermobielencentrales, taxicheques, vervoer over water en buurtbusjes. Citaat: “Voor GroenPlus blijft basismobiliteit het uitgangspunt. De gemeente is verantwoordelijk voor de basismobiliteit van al haar bewoners.”

3 - Zorg en gezondheid

Chronische zorg

GroenPlus wil dat alle ouderen met chronische aandoeningen automatisch toegang krijgen tot forfaitaire geneeskunde, via wijkgezondheidscentra of multidisciplinaire eerstelijnspraktijken. Dit moet betere opvolging, minder overconsumptie en meer preventie mogelijk maken.

Buurtgebonden zorg

De gemeente wordt regisseur van zorg en welzijn, met laagdrempelige toegang (ook op papier en per brief). Zorg moet vertrekken vanuit de vraag “Hoe kan ik helpen?” in plaats van bureaucratische hokjes.

Lokale dienstencentra

Lokale dienstencentra worden draaischijven van buurtzorg, met ADL‑ondersteuning en coördinatie van vrijwilligers en mantelzorgers. Alternatieve muntsystemen kunnen vrijwilligers belonen.

Woonzorg

GroenPlus pleit voor een erkennings- en investeringsstop voor grote woonzorgcentra en een verschuiving naar kleinschalige, buurtgebonden zorghuizen. Citaat: “Wat vroeger een rusthuis was, wordt steeds meer een ‘sterfhuis’… Het moet anders kunnen.”

4 - Landschap en natuur

GroenPlus vraagt dat elke inwoner binnen 150–500 meter toegang heeft tot groen en binnen 5 km een park of bos. De ANB‑groennormen moeten bindend worden. Gemeenten moeten een meerjarenplan opstellen om dit te realiseren.

Daarnaast wordt een herdenkingsbos voorgesteld waar nabestaanden een boom kunnen planten als blijvend aandenken. Citaat: “Wanneer iemand overlijdt kunnen de nabestaanden een boom planten in het herdenkingsbos.”

5 - Communicatie en informatie

Digitalisering mag niemand uitsluiten. Daarom:

• Mobiele wijkkantoren voor hulp bij formulieren, documenten en informatie.
• Alle communicatie blijft ook beschikbaar op papier, zonder extra kosten.
• Gemeenten moeten burgers informeren over vroegtijdige zorgplanning, patiëntenrechten, palliatieve zorg en euthanasie.

6 - Publieke ruimte en gebouwen

Gemeenten moeten samen met ouderenadviesraden wandellussen uitwerken: veilige, vlakke, brede en obstakelvrije voetpaden met rustbanken en winteronderhoud. Openbare gebouwen moeten auditief en visueel toegankelijk zijn, met voldoende zitcomfort. Daarnaast komt er een openbaar toilettenplan.

7 - Wonen

GroenPlus stimuleert nieuwe woonvormen:

• Samenhuizen en bouwgroepen (zoals Abbeyfield‑modellen).
• Gemeenten moeten aangepaste panden ter beschikking stellen voor samen‑huurprojecten.
• Kleinschalige zorghuizen worden lokaal ingepland op basis van een woonzorgbehoefteplan.Respect en sociale inclusie

8 - Dementievriendelijke gemeente

Gemeenten moeten burgers informeren over omgaan met dementie, met aandacht voor juridische, psychische en familiale aspecten. Doel: angst verminderen, inclusie bevorderen, debat stimuleren.

Mensenrechten van ouderen

GroenPlus vraagt versterking van ombudsfuncties, aandacht voor privacy, en inclusie van ouderen met migratieachtergrond.

9 - Sociale en culturele participatie

• Begeleiderspas voor ouderen met een beperking én kansarme ouderen, zodat cultuurparticipatie toegankelijk blijft.
• Polyvalente zalen van LDC’s en WZC’s worden opengesteld voor buurtverenigingen en scholen.
• Gemeenten met meer dan 10.000 inwoners moeten verplicht een dienstencentrum hebben.

Slotbeschouwingen

Het congres benadrukt dat eenzaamheid een groeiend probleem is en pleit voor een anti-eenzaamheidsplan. De voorstellen vormen een pakket dat lokale besturen helpt om een menselijke, nabije en diverse gemeente te bouwen waarin ouderen volwaardig deel blijven uitmaken van het sociale weefsel.

Blader hier door het verslagboek

  https://issuu.com/groenplus/docs/congresboek_leeftijdsvriendelijke_gemeente